Zoon Beau is een échte wildebras, maar tegelijkertijd meisjesachtig. Hij stoeit graag, maar zijn lievelingskleur is roze. Het liefst speelt hij met meisjes. En onlangs maakte hij stampij in een winkel toen zijn zus een prinsessenkroon kreeg en hij niet. "Als ik om het hoekje van zijn kamer kijk, is hij vaak rustig met vriendinnetjes de poppen aan het kammen.''

Beau is niet bepaald uniek. Peuters ontdekken tussen hun 2de en 3de levensjaar van welk geslacht ze zijn. Dit gaat samen met het ontwikkelen van seksespecifiek gedrag. Dat wordt weliswaar deels bepaald door de omgeving, maar is grotendeels biologisch voorgeprogrammeerd. Eén op de tien kinderen gedraagt zich juist als de andere sekse. Meestal trekt dat voor het 6de levensjaar weer bij.

Stimuleren of afremmen
Toch maken veel ouders van 'tom- boys' en 'meisjesjongens' zich zorgen. Meisjes die in bomen klimmen, vallen niet zo op. Maar jongens die met Barbies spelen, worden algauw het lachertje van de buurt. Bovendien, hoe moet dat dan op school en wat moet je met zijn gedrag: stimuleren of afremmen?

Het zijn vragen die pedagoog José Kuijsters met regelmaat hoort. "Ouders moeten niet meteen in de stress schieten als hun kind niet zo meisjesachtig of jongensachtig is als ze zelf graag zouden willen. Niet alle kinderen zijn hetzelfde.''

Joey
Daarnaast blijkt slechts in een enkel geval écht iets aan de hand te zijn. Zoals bij Joey (10). Hij ging vanaf zijn 5de jaar als meisje door het leven. Compleet met lang haar, staartjes en jurken.

Al op zijn 4de gaf hij aan dat hij een meisje wilde zijn en dat zijn piemel er af moest. Moeder Ilonka (41) kwam met hem terecht bij het VU Medisch Centrum in Amsterdam, waar een afdeling is voor genderdysfore kinderen. Dat zijn kinderen die zich gevangen voelen in het verkeerde lichaam.

Een jaar lang kleedde Ilonka Joey op een manier die tussen meisje en jongen in zat. "Daar werd hij doodongelukkig van. Hij voelde zich een meisje en wilde er zo uit zien. Je kunt dan toch niet anders dan daar in meegaan?''

Sinds een maand is Joeys haar kort en kleedt hij zich weer als jongen. "Dat gebeurt vaak bij kinderen zoals hij,'' zegt Ilonka, die is aangesloten bij een groep voor ouders van genderdysfore kinderen. "Soms verandert dat later opnieuw. ''Van deze kinderen blijkt 80 procent uiteindelijk niet transseksueel maar homoseksueel.

Parallellen
Het verhaal van Joey is totaal anders dan dat van Beau. Toch zijn er parallellen. Ilonka's zoon wilde als peuter dolgraag een roze kaptafeltje. En ook hij speelde graag met poppen. Je denkt even: "dat is gek". Mijn andere zoon wilde altijd met kraanwagens spelen.''

Toch twijfelde zij geen seconde of ze Joey zijn gang moest laten gaan. "Fantasie is voor een kind ontzettend belangrijk. Waarom worden kinderen al vanaf hun geboorte in hokjes gestopt? Zelf speelde ik als meisje met auto's en klom ik veel in bomen. Mijn moeder vond dat geen probleem. En tja, wat de buitenwereld vindt, daar heb ik maling aan.''

Belangrijk voor ontwikkeling
José Kuijsters, pedagoog, zegt hierover het volgende': "Ouders kunnen heel ver mee gaan in de wensen van hun kinderen. Vooral jonge kinderen hebben vanuit zichzelf heel eigen wensen en conformeren zich niet aan hun omgeving. En die wensen zijn belangrijk voor hun ontwikkeling.''

Kleuter Beau wilde dolgraag op ballet. Uiteindelijk vond vooral vader Roy (34) dit geen goed idee. "Ik vind het belangrijkste dat hij gelukkig wordt. En ik zeg ook niet dat hij niet met poppen mag spelen. Toch heb ik liever dat hij voetbalt. Daar herken ik meer van mezelf in dan wanneer hij loopt te tutten.''Zijn echtgenote had andere twijfels. "Bij mij is het meer de zorg over wat de buitenwereld ervan vindt.''

Steun
Kuijsters kan hier twee dingen over zeggen. Enerzijds vindt ze het tegenstrijdig om te zeggen dat een kind gelukkig moet worden, maar het tegelijkertijd restricties op te leggen. "Het kind mag dus niet zichzelf zijn. Steun je kind liever in zijn keuzes. Bovendien, als een kind iets heel graag wil - zelfs als enige in zijn groep - dan zegt het iets over zijn motivatie. Daarnaast hoeft het een het ander niet uit te sluiten. Een jongen kan van ballet én van stoeien houden.''

Beschermen
Wel benadrukt ze dat het belangrijk is dat ouders hun kinderen beschermen. "Het ene kind heeft veel zelfvertrouwen en is weerbaar, het andere komt huilend thuis als hij opmerkingen krijgt op school.''

Het is dan ook verstandig dat ouders hun kinderen voorbereiden op reacties die ze kunnen krijgen. "Breng het positief,'' zegt Kuijsters. "Stel dat hij zijn barbies wil meenemen naar de speelgoedmiddag. Zeg dan dat het leuk is dat hij als enige met barbies speelt en dat andere kinderen dat bijzonder zullen vinden. Gebruik nooit het woord raar.''

Normaal
De moeder van Joey besprak de wens van haar zoon om een meisje te zijn op school en gaf zijn juffen het boekje Hoera, het is een mensje! over genderdysfore kinderen. "Eigenlijk is iedereen vanaf het begin er prima mee omgegaan. Ook de andere kinderen vinden het normaal.''

Voor ouders voor wie 'een jurk naar school' een stap te ver is, of die bang zijn dat hun kind wordt gepest, heeft ze een middenweg: "Koop een goedkoop rokje en laat je kind daar thuis lekker in rondlopen.''

Ilonka kijkt nuchter naar de toekomst. Puur voor Joey hoopt ze dat hij zich uiteindelijk een jongen voelt. "Omdat hij dan geen ingewikkelde operatie hoeft te ondergaan en niet zijn hele leven lang zware medicijnen hoeft te slikken.'' Ze houdt daarnaast rekening met de kans dat hij homoseksueel is. "En dan een die erg vrouwelijk is, prima toch.''

Geen zorgen
Ook Cindy en Roy maken zich geen zorgen of Beau later met een vrouw of een man thuiskomt. Pedagoog Kuijsters prijst deze opstelling. Al zegt het spelen met poppen niets over de seksuele geaardheid van een kind. "Het hoeft niets met elkaar te maken te hebben,'' benadrukt ze.

"Maar stel dat het zo is; je hoort van volwassenen die uit de kast zijn gekomen, dat zij heel anders terugblikken op hun leven als ze zich gesteund voelden door hun ouders. Zeker wanneer ze de ruimte kregen om te experimenteren. Je maakt een kind het gelukkigst door het te accepteren zoals het is.''

Bron: AD, 6 april 2009